Yol butonu küçük bir parçadır ama gece sürüşünde şerit çizgisinden daha çok iş yapar. Yağmurda boya çizgisi kaybolur, buton görünmeye devam eder.
Yol butonu nedir?
Asfalta sabitlenen, farlardan gelen ışığı geri yansıtan işaretleme elemanıdır. Halk arasında kedi gözü olarak bilinir.
Gövdesi alüminyum döküm, ABS plastik veya polikarbon olabilir. İçindeki reflektör prizmatik yapıdadır ve ışığı geldiği yöne geri gönderir.
Cam küreli ve mercekli buton farkı
İki teknoloji vardır ve performans farkı büyüktür.
Cam küreli — yüzeyde küçük cam boncuklar bulunur. Ucuzdur, orta seviye yansıtma yapar, zamanla aşınır.
Mercekli (prizmatik) — içinde köşe küp yapılı prizma bulunur. Işığı çok daha verimli geri gönderir, cam küreliye göre 3-5 kat uzaktan görünür, aşınmaya dirençlidir.
Yüksek hızlı yollarda ve aydınlatmasız güzergâhlarda mercekli tip tercih edilmelidir.
Renk kodu ne anlama gelir?
Yol butonlarında renk rastgele seçilmez, anlam taşır.
| Renk | Anlam |
|---|---|
| Beyaz | Normal şerit ayrımı |
| Sarı | Orta refüj, karşı yön ayrımı |
| Kırmızı | Yanlış yön uyarısı, yol kenarı |
| Yeşil | Acil çıkış, kaçış yolu |
| Mavi | Yangın hidrantı konumu |
Çift renkli butonlar da vardır — bir yönden beyaz, diğerinden kırmızı görünür. Bunlar tek yönlü yollarda yanlış yönden giren sürücüyü uyarır.
Montaj nasıl yapılır?
Üç yöntem vardır:
Yapıştırma — epoksi veya poliüretan yapıştırıcı ile asfalta sabitlenir. En hızlı yöntemdir, çoğu uygulamada yeterlidir. Zemin temiz ve kuru olmalıdır.
Saplamalı — butonun altındaki saplamalar için delik açılır, yapıştırıcı ile birlikte oturtulur. Kar küreme aracının olduğu bölgelerde tercih edilir, sökülme riski düşüktür.
Gömme — asfalt frezelenip buton yüzeyle aynı hizaya getirilir. En dayanıklı yöntemdir, kar küreme bıçağı butona takılmaz. İşçiliği en yüksek olanıdır.
Montaj öncesi zemin süpürülmeli, yağ ve toz temizlenmelidir. Kirli yüzeye yapıştırılan buton ilk kışta yerinden çıkar.
Kaç metre aralıkla yerleştirilir?
Aralık yola ve amaca göre değişir.
| Konum | Aralık |
|---|---|
| Düz şerit ayrımı | 9–12 m |
| Viraj ve kavşak yaklaşımı | 3–6 m |
| Yaya geçidi öncesi | 2–3 m |
| Refüj başı | 1–2 m |
| Otopark şerit ayrımı | 2–4 m |
Kural şudur: sürücünün algılaması gereken bilgi ne kadar kritikse aralık o kadar daralır. Düz yolda seyrek dizim yeterlidir; virajda sıklaştırma yön değişimini önceden haber verir.
Zemin işaretleme butonu ile farkı ne?
Yol butonu çizgi oluşturur, yön ve şerit bilgisi verir.
Zemin işaretleme butonu (nokta buton) ise alan işaretler — park yeri sınırı, yaya alanı, uyarı bölgesi. Genellikle daha büyük ve yassıdır, üzerine basılabilir.
Görme engelliler için kullanılan hissedilebilir yüzey elemanları da ayrı bir kategoridir: kabartma noktalar ve çizgiler baston ve ayakla algılanmak üzere tasarlanmıştır, reflektif işlevi ikincildir.
Ne kadar dayanır?
Doğru monte edilmiş bir yol butonu 3-7 yıl dayanır. Ömrü belirleyen üç etken:
Araç teması — şerit üzerindeki butonlar sürekli ezilir. Şerit dışına, çizgi kenarına konumlandırma ömrü uzatır.
Kar küreme — bıçak yüzeyden geçerken yapıştırma butonları söker. Kar bölgesinde gömme montaj tercih edilmelidir.
Kirlenme — yüzeye biriken is ve toz yansıtmayı düşürür. Yağmur bir miktar temizler ama kirli bölgelerde performans zamanla azalır.
Yılda bir gece kontrolü yapılmalıdır: 50-100 metre mesafeden far ışığıyla bakıldığında butonlar belirgin parlamıyorsa değişim zamanı gelmiştir.