Şartnamede "TS EN 13422+A1 uygunluk belgesi" ve "RA2 sınıfı reflektif" yazıyor. Bu iki ifade neyi ölçüyor, hangi durumda gerekiyor, uymamanın sonucu ne oluyor — bu yazı bunları açıklıyor.
TS EN 13422 nedir?
TS EN 13422, taşınabilir ve deforme olabilen trafik uyarı cihazlarını kapsayan standarttır. Trafik konileri, silindirler ve benzeri geçici işaretleme ürünleri bu kapsamdadır.
Standart üç ana şeyi tanımlar:
Fiziksel dayanım. Ürünün belirli hızda çarpma testine dayanması, sonrasında işlevini sürdürmesi.
Devrilme direnci. Rüzgâr yükü altında ve araç geçişinde oluşan hava akımında yerinde kalması.
Görünürlük. Gündüz renk koordinatları ve gece geri yansıtma performansı.
"+A1" ibaresi standarda sonradan eklenen değişikliği gösterir. Şartnamede "+A1" yazıyorsa güncel versiyona uygunluk isteniyor demektir.
RA1 ve RA2 sınıfı ne demek?
Reflektif malzemenin performansı geri yansıtma katsayısı ile ölçülür. Birimi cd/lx/m² — yani belirli açıdan gelen ışığın ne kadarının kaynağa geri döndüğü.
EN 12899 standardı bu değere göre sınıflandırma yapar:
| Sınıf | Tipik yapı | Göreli parlaklık | Kullanım |
|---|---|---|---|
| RA1 | Cam küreli (mikroküre) | Referans | Şehir içi, aydınlatmalı yol |
| RA2 | Mikroprizmatik | RA1'in ~3 katı | Otoyol, aydınlatmasız yol |
| RA3 | Yüksek performans prizmatik | RA2'nin üzeri | Özel uygulamalar |
Fark pratikte şu anlama gelir: aynı far ışığı altında RA2 bantlı bir koni, RA1 bantlıya göre belirgin şekilde daha uzaktan fark edilir. Yüksek hızda bu mesafe farkı fren mesafesini karşılamak için kritiktir.
Hangi durumda RA2 gerekir?
RA2 şu koşullarda gereklidir:
- Hız limiti 70 km/s ve üzerindeki yollar
- Sokak aydınlatması olmayan güzergâhlar
- Gece çalışmaları
- Sis ve yağış riskinin yüksek olduğu bölgeler
- Kamu ihalelerinin çoğu
RA1 şu koşullarda yeterlidir:
- Şehir içi aydınlatmalı yollar
- Otopark ve tesis içi kullanım
- Gündüz ağırlıklı uygulamalar
- Kapalı alanlar
RA2 malzeme RA1'e göre yaklaşık iki-üç kat pahalıdır. Gerekmeyen yerde RA2 kullanmak bütçeyi gereksiz zorlar; gereken yerde RA1 kullanmak ise şartname ihlalidir.
Reflektif bant zamanla performansını kaybeder mi?
Evet. Üç faktör etkiler:
UV maruziyeti. Güneş ışığı prizmatik yapıyı ve yapıştırıcıyı zamanla bozar. Kaliteli bantlar 5-7 yıl performansını korur, ucuz olanlar 1-2 yılda belirgin düşüş gösterir.
Kirlenme. Toz ve is tabakası geri yansıtmayı doğrudan azaltır. Düzenli temizlik performansın önemli kısmını geri kazandırır.
Fiziksel hasar. Çizik ve yırtık prizmatik yapıyı bozar. Hasarlı bant o bölgede yansıtma yapmaz.
Sahada basit bir kontrol yöntemi: geceleyin 50 metre mesafeden far ışığı tutun. Bant belirgin parlamıyorsa değiştirme zamanı gelmiştir.
Belgesiz ürün alınırsa ne olur?
Özel sektör kullanımında yasal zorunluluk yoktur. Ancak iş kazası durumunda iş güvenliği denetiminde standart dışı ekipman kullanımı sorumluluk doğurabilir.
Kamu alımlarında belge eksikliği doğrudan sonuç yaratır. Muayene ve kabul komisyonu ürünü reddeder, teslimat kabul edilmez, sözleşme feshine kadar gidebilir.
Belge üreticiden gelir, satıcıdan değil. Tedarikçinizden ürünün üreticisine ait uygunluk belgesini isteyin.
Şartname okurken nelere dikkat edilmeli?
Trafik konisi şartnamelerinde tipik olarak şunlar belirtilir:
- Boy — 50, 70, 75, 90 cm
- Taban ölçüsü ve şekli — kare, sekizgen, altıgen
- Ağırlık — gövde ağırlığı ve varsa taban ağırlığı ayrı
- Malzeme — PVC, PPC, PE
- Reflektif bant sayısı ve genişliği — tek/çift, kaç mm
- Reflektif sınıfı — RA1 veya RA2
- Renk — florasan turuncu, RAL kodu verilebilir
- Standart — TS EN 13422+A1
Bu sekiz kalemden birinde bile sapma teklifi eleyebilir. Şartnameyi kalem kalem işaretleyip ürün özellikleriyle karşılaştırın.
Belirsizlik varsa ihale tarihinden önce yazılı açıklama talep etme hakkınız vardır — 4734 sayılı Kanun bunu tanımlar.
